Á vận hội 2026 khép lại, bóng chuyền nam Trung Quốc cuối cùng chỉ giành hạng tư. Bán kết nuối tiếc thua đội hai Nhật Bản, trận tranh đồng lại thua 0-3, bị Pakistan quét sạch. Nhìn đối thủ sau 64 năm lại bước lên bục nhận thưởng Á vận hội, vô số cổ động viên đầy bất lực trong lòng.

Sau giải, huấn luyện viên trưởng Heynen chính thức tuyên bố từ chức, nói thẳng trận tranh đồng là trận cuối ông dẫn dắt bóng chuyền nam Trung Quốc. Đồng thời ông cũng bất lực thừa nhận: trong tập luyện ông nhắc đi nhắc lại kỹ thuật nền tảng, nhưng vừa đến giải chính thức, đủ loại sai sót sơ đẳng vẫn liên tiếp xuất hiện.

Việc Heynen ra đi khiến dư luận cổ động viên hoàn toàn phân cực. Có người thông cảm rằng ông đã cố hết sức, cũng có người nói thẳng ông căn bản không dẫn tốt đội này.

Nhìn khách quan, thời Heynen cầm quân không phải không có điểm sáng. Hỏa lực tấn công của đội nhìn thấy rõ, nhiều điểm tấn công mạnh, khả năng đột phá khá, khí thế thi đấu của cầu thủ luôn đầy đủ. Nhiều người chấn thương vẫn gượng đánh hết mùa, thái độ không thể chê.

Nhưng vấn đề lớn nhất, đúng như chính Heynen nói: chi tiết của cả đội, kỹ thuật nền tảng, giao bóng và đỡ giao bóng, lối nối những đường bóng nhỏ suốt không tiến bộ.

Tập mỗi ngày đều nhấn mạnh kỹ thuật nền tảng, nhưng trận nào cũng diễn lại những sai sót vô lý. Tâm lý ở điểm then chốt mong manh, xử lý bóng đơn giản thì thô, chuyền một lên xuống thất thường, bước chân phòng ngự cứng. Những tật cũ này xuyên suốt cả chu kỳ cầm quân của Heynen, mãi không cải thiện.

Cư dân mạng nói rất trúng: đây chính là khoảng cách lớn nhất so với huấn luyện viên Lãng Bình. Lãng Bình cầm quân giỏi nhất ở chỗ mài chi tiết, soi kỹ thuật nền tảng. Dù nền tảng cầu thủ thô, xuất thân đội trẻ bình thường, bà vẫn mài từng chút cho thành hình, luyện chắc phần kỹ thuật thấp. Nhìn lại Heynen, ông chỉ dừng ở mức nhắc bằng miệng, không thực sự triển khai việc mài giũa có hệ thống.

Điều khiến cổ động viên chê trách thêm nữa là cách dùng người và quản lý thể lực của ông. Suốt chu kỳ, chấn thương dồn cục, chấn thương lần hai liên tiếp, tính khoa học trong hồi phục và tập luyện thiếu nghiêm trọng. Bồi dưỡng người mới đình trệ, giải lớn vẫn chết dựa vào lão tướng, vị trí đối chuyền bồi dưỡng thất bại, lợi thế chắn bóng mãi không đánh ra được, đội càng đánh càng mệt.

Không ít cổ động viên nói thẳng câu thật đau lòng: nền tảng bóng chuyền nam yếu, công phu từ nhỏ kém là vấn đề cũ, nhưng huấn luyện viên ngoại lương cao sang Trung Quốc hứa sẽ xung kích Olympic Los Angeles. Giờ đừng nói tranh suất Olympic, ngay cả trụ hạng VNL cũng gian nan, thành tích năm sau tệ hơn năm trước. Mở đầu có chút chói sáng, rồi liên tục đi xuống, hoàn toàn đầu voi đuôi chuột.

Cũng có tiếng nói lý trí bày tỏ thông cảm: gốc mục của bóng chuyền nam không hoàn toàn là lỗi của huấn luyện viên. Cường độ giải trong nước thấp, giá trị rèn luyện không đủ, cầu thủ từ nhỏ kỹ thuật nền tảng mỏng, đến tuổi trưởng thành rất khó sửa triệt để thói quen kỹ thuật. Thậm chí xuất hiện vòng luẩn quẩn, cầu thủ giải nghệ mà kỹ thuật kém lại tiếp tục đi dạy, khiến điểm yếu truyền từ đời này sang đời khác.

Giờ Heynen chính thức khép màn, ra đi thanh thản, nhưng mọi căn bệnh của bóng chuyền nam Trung Quốc đều để lại: thiếu kỹ thuật nền tảng, chi tiết kém, giao bóng và đỡ giao bóng không ổn, đứt gãy nhân tài, chấn thương tràn lan, tâm lý giải lớn mong manh.

Một huấn luyện viên ngoại ra đi không giải quyết được vấn đề gốc. Tiếp theo, ai tiếp quản, ai thực sự ngồi xuống mài chi tiết, ai dựng lại hệ thống tập luyện, mới là then chốt để bóng chuyền nam Trung Quốc có bước ra khỏi đáy hay không.